काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका नेता चन्द्र भण्डारीले पार्टी विभाजन हुन नदिने बताएका छन् । आज शनिबार काठमाडौंमा पत्रकार सम्मेलन गर्दै भण्डारीले आफूहरू पार्टी विभाजन रोक्न तयार रहेको बताएका हुन् ।

‘कांग्रेस फुट्छ कि भन्नेछ । तर, हामी पार्टी विभाजन हुन दिदैनौँ । विशेष महाधिवेशनका नाममा पार्टी फुट्छ कि भन्ने शंका छ । तर, हामी पार्टी विभाजन हुन दिदैनौँ’ उनले भने, ‘नेपाली कांग्रेसले विगत सम्झिएन भने आफ्नो भविष्य पनि सुरक्षित गर्न सक्दैन । नीतिगत वा संकल्प महाधिवेशनमा रुपान्तरण गरेर चार महिना पछाडिको महाधिवेशनमा थप बलियो भएर आउन पार्टीका साथीहरूलाई भन्ने हो ।’

पार्टी नेतृत्वले जेनजी आन्दोलनको मनोभावना सम्बोधन गर्न नसकेको उनको गुनासो छ । उनले भने, ‘जेनजी आन्दोलनपछि विशेष महाधिवेशन भएको भए पार्टीमा थप उत्साह थपिन्थ्यो, त्यसैले विशेष महाधिवेशन बोलाउनुपथ्र्यो । भेरिफाइड नभए पनि ५४ प्रतिशत साथीहरूले सिफारिस गरेपछि सेन्ट्रल कमिटीले यसलाई ग्रहण गर्नुपर्नेथियो ।’

उनले विशेष महाधिवेशन पक्षधरको कुरालाई नजरअन्दाज गरिएको भन्दै आपत्ति जनाए ।

अर्का नेता सुनिल शर्मालाई साथमा राखेर उनले भने, ‘हामी कुनै हालतमा पार्टी विभाजन हुन दिँदैनौँ। यसलाई नीति महाधिवेशन वा सङ्कल्प अधिवेशनको रूपमा अघि बढाऔँ। काठमाडौं आउनुभएको साथीहरूलाई उत्साहित बनाएर फेरि चार महिनापछि हुने महाधिवेशनमा आउने गरी पठाऔँ।’

विशेष महाधिवेशन पक्षधरले पनि पार्टीलाई एकजुट बनाएर र संस्थापन पक्षले पनि अपनत्व ग्रहण गर्नुपर्ने बताए।

सुनिल शर्माले पनि आफूहरू पार्टी विभाजन रोक्नको लागि दिनरात खटिरहेको बताए। आफूहरूले महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्मालाई पनि भेटेर पार्टीपंक्ति उत्साहित हुने गरी निकास निकाल्न आफूहरू लागिरहेको बताए।
उनले विधानको व्यवस्थालाई बेवास्ता गरेर संस्थापन पक्ष अगाडि बढ्नु नै कमजोरी भएको बताए। उनले भने, ‘विधानको व्यवस्थालाई संस्थापन पक्षले बेवास्ता गरेकै कारण कांग्रेस अहिले भिरको डिलमा पुगेको छ। कांग्रेसभित्र सङ्कट पर्नु भनेको मूलकलाई सङ्कट पर्नु हो। त्यसैले हामीले यसलाई रोक्न आग्रह गरिरहेका छौँ।’

उनले अहिलेको विवाद मिलाउने जिम्मा कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्काको हुने बताए। विशेष महाधिवेशन पक्षधरलाई पाखा राखेर अर्को ढङ्गले नजाने गरी मध्यमार्गी विकल्पमा दुवै पक्ष आउनुपर्ने बताए।

विशेष महाधिवेशनको बहस र कांग्रेसको एकता संकट
चन्द्र भण्डारी–सुनिल शर्माको हस्तक्षेप के संकेत गर्छ ?

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेस फेरि एकपटक गम्भीर आन्तरिक द्वन्द्वको मोडमा उभिएको छ । विशेष महाधिवेशनको माग, संस्थापन पक्षको हिचकिचाहट र नेतृत्वप्रति बढ्दो असन्तुष्टिले पार्टीलाई विभाजनको आशंकासम्म पु¥याएको छ । यही सन्दर्भमा नेता चन्द्र भण्डारी र सुनिल शर्माले सार्वजनिक रूपमा ‘पार्टी फुट्न नदिने’ दृढ घोषणा गर्नु सामान्य वक्तव्य मात्र होइन, कांग्रेसभित्र बढ्दो तनावको सूचक पनि हो ।

विभाजनको हल्ला किन फैलियो ?

विशेष महाधिवेशनको माग अचानक आएको होइन । पार्टीभित्र विधान कार्यान्वयन, नेतृत्वको शैली र निर्णय प्रक्रियाप्रति लामो समयदेखि असन्तुष्टि जम्दै गएको थियो । त्यसैको विस्फोटस्वरूप जेन–जी आन्दोलन देखियो, जसले कांग्रेसभित्र नयाँ पुस्ताको बेचैनी उजागर ग¥यो ।
तर नेतृत्वले त्यो मनोभावना समयमै सम्बोधन नगर्दा असन्तुष्टि विशेष महाधिवेशनको मागमा रूपान्तरण भयो । भण्डारीले “५४ प्रतिशत सिफारिसपछि पनि केन्द्रीय समितिले ग्रहण नगर्नु कमजोरी” भन्नु यही असन्तोषको प्रतिनिधि आवाज हो ।

विशेष महाधिवेशन कि नीति महाधिवेशन ?

भण्डारी र शर्माको प्रस्ताव उल्लेखनीय छ । उनीहरू विशेष महाधिवेशनलाई सीधै सत्ता–संरचना बदल्ने थलो बनाउने भन्दा पनि नीति वा संकल्प महाधिवेशनमा रूपान्तरण गर्नुपर्ने तर्क गर्छन् ।
यसको अर्थ स्पष्ट छ—पार्टी फुटाउने भिडन्त होइन, चार महिनापछि हुने नियमित महाधिवेशनलाई थप सुदृढ बनाउने तयारी।
यो दृष्टिकोणले कांग्रेसभित्र मध्यमार्गी शक्तिको उदय संकेत गर्छ, जसले न पूर्ण विद्रोह रोजेको छ, न यथास्थितिवाद।

नेतृत्व संकट र विधानको प्रश्न

सुनिल शर्माको आरोप अझ गम्भीर छ । “विधान बेवास्ता गरेर अघि बढ्दा कांग्रेस भिरको डिलमा पुगेको” भनाइले संस्थापन पक्षलाई सीधै जिम्मेवार ठहर गरेको छ ।
कांग्रेसजस्तो पुरानो लोकतान्त्रिक पार्टीमा विधान उल्लङ्घनको आरोप केवल आन्तरिक विवाद होइन, नैतिक संकट पनि हो । कांग्रेसभित्र संकट पर्नु भनेको राष्ट्रिय राजनीतिक सन्तुलनमै असर पर्नु हो भन्ने तर्कले विवादलाई पार्टीको सीमाभन्दा बाहिर ल्याइदिएको छ ।

पूर्णबहादुर खड्कामाथि बढ्दो दबाब

दुवै नेताले वर्तमान विवाद समाधान गर्ने मुख्य जिम्मेवारी कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्काको काँधमा राखेका छन् ।
यसले दुई सन्देश दिन्छ—
पहिलो, अझै संवादको ढोका बन्द भएको)तयननभि छैन ।
दोस्रो, यदि खड्काले मध्यमार्गी विकल्प अपनाउन सकेनन् भने विभाजनको जोखिम टार्न कठिन हुनेछ ।

कांग्रेसको परीक्षा

चन्द्र भण्डारी र सुनिल शर्माको संयुक्त उपस्थिति कांग्रेसभित्रको संयमित असन्तोषको प्रतीक हो । उनीहरू न खुला विद्रोह चाहन्छन्, न अन्ध समर्थन ।
अब प्रश्न नेतृत्वतर्फ फर्किन्छ—
के कांग्रेसले विगतका विभाजनका पीडा सम्झिएर समयमै निकास खोज्छ ?
कि विशेष महाधिवेशनको बहसलाई उपेक्षा गर्दै फेरि एकपटक ऐतिहासिक गल्ती दोहोर्याउँछ ?

कांग्रेसको यो आन्तरिक संघर्ष केवल पार्टीको भविष्यको होइन, नेपाली लोकतन्त्रको दिशासमेत निर्धारण गर्ने मोडमा पुगेको छ ।